Obecność infrastruktury przesyłowej na prywatnej nieruchomości to powszechny problem właścicieli działek w Szczytnie i okolicznych miejscowościach powiatu szczycieńskiego. Słupy wysokiego lub średniego napięcia, transformatory czy podziemne linie kablowe często stoją na gruncie od wielu lat, istotnie ograniczając swobodę korzystania z własności.
Taka infrastruktura obniża wartość rynkową gruntu, utrudnia lub całkowicie uniemożliwia realizację planów budowlanych (z uwagi na wyznaczone strefy ochronne) oraz utrudnia wykonywanie prac polowych na gruntach rolnych. Wielu właścicieli nie wie jednak, że polskie prawo przewiduje konkretne roszczenia finansowe wobec przedsiębiorstw energetycznych za korzystanie z ich własności.
Poniżej wyjaśniam, czego właściciel działki może domagać się od przedsiębiorstwa przesyłowego oraz jak krok po kroku wygląda dochodzenie tych roszczeń.
Jakich roszczeń możesz dochodzić od zakładu energetycznego?
Przepisy Kodeksu cywilnego dają właścicielowi nieruchomości podstawę do wystąpienia z dwoma głównymi żądaniami finansowymi:
1. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres do 6 lat wstecz
Jeżeli przedsiębiorstwo energetyczne wybudowało urządzenia i korzysta z Twojej działki bez odpowiedniej umowy (np. umowy dzierżawy, najmu) lub prawomocnie ustanowionego tytułu prawnego, masz prawo żądać zapłaty za miniony okres. Wynagrodzenie to stanowi równowartość rynkowego czynszu, jaki właściciel mógłby uzyskać, gdyby legalnie udostępnił pas gruntu pod urządzenia przesyłowe. Co do zasady roszczenie to można zgłosić za okres do 6 lat wstecz (wynika to z ogólnych terminów przedawnienia roszczeń majątkowych).
2. Ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem na przyszłość
Służebność przesyłu (art. 305¹ Kodeksu cywilnego) to instrument prawny, który formalnie reguluje stan prawny urządzeń na działce na przyszłość. Przedsiębiorstwo zyskuje prawo dostępu do linii i słupów w celu ich konserwacji lub naprawy, natomiast właściciel nieruchomości otrzymuje z tego tytułu jednorazowe lub okresowe wynagrodzenie.
Wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu uwzględnia m.in.:
- powierzchnię pasa technologicznego wyłączonego z pełnego użytkowania
- stopień uciążliwości urządzeń dla właściciela,
- obniżenie wartości nieruchomości wynikające z posadowienia słupa lub linii.
Najczęstszy zarzut przedsiębiorstwa: zasiedzenie służebności
W odpowiedzi na pierwsze wezwanie do zapłaty przedsiębiorstwa energetyczne zazwyczaj podnoszą zarzut zasiedzenia służebności (lub służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu). Twierdzą wówczas, że korzystają z gruntu nieprzerwanie od 20 lub 30 lat, w związku z czym nie muszą płacić ani grosza.
Warto wiedzieć, że samo powołanie się przez zakład energetyczny na zasiedzenie nie oznacza automatycznej przegranej właściciela działki. Przedsiębiorstwo ma obowiązek wykazać przed sądem szereg skomplikowanych przesłanek, w tym dokładną datę posadowienia i uruchomienia konkretnej linii, ciągłość posiadania oraz formalne następstwo prawne po dawnych przedsiębiorstwach państwowych (tzw. uwłaszczenie państwowych osób prawnych po 1989 roku), dobrą lub złą wiarę przy wejściu na grunt.
Doświadczenie procesowe pokazuje, że dokumentacja archiwalna zakładów energetycznych bywa niekompletna, a błędy w wykazaniu następstwa prawnego otwierają drogę do uzyskania należnych pieniędzy.
Warto również zwrócić uwagę, że Sąd Najwyższy jak i Trybunał Konstytucyjny w najnowszym orzecznictwie opowiedziało się przeciwko możliwości doliczenia okresu posadowienia słupów przed 2008r. do okresu zasiedzenia służebności przesyłu. W ocenie Sądu Najwyższego nie można bowiem było mówić o okresie biegu zasiedzenia służebności przesyłu przed wprowadzeniem do kodeksu cywilnego prawa służebności przesyłu. Służebność przesyłu została wprowadzona do polskiego prawa dopiero 3 sierpnia 2008 roku. Zgodnie z nową linią orzeczniczą, operatorzy nie mogą twierdzić, że przed tą datą posiadali grunt w zakresie odpowiadający "służebności przesyłu".
Jak przygotować się do sprawy o odszkodowanie za słupy?
Skuteczne dochodzenie roszczeń wymaga rzetelnego przygotowania stanu faktycznego i prawnego:
1. Sprawdzenie księgi wieczystej: Należy zweryfikować, czy w Dziale III księgi wieczystej nieruchomości nie wpisano wcześniej służebności gruntowej, służebności przesyłu lub decyzji wywłaszczeniowej z czasów PRL (np. na podstawie dawnego art. 35 ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości).
2. Ustalenie właściciela sieci: Należy zidentyfikować operatora systemu dystrybucyjnego odpowiedzialnego za daną linię (na terenie Szczytna i okolic jest to najczęściej Energa-Operator).
3. Zgromadzenie dokumentów własności: Przygotuj wypis z rejestru gruntów, wyrys mapy ewidencyjnej z widocznym przebiegiem linii oraz akt notarialny nabycia nieruchomości.
Etapy dochodzenia roszczeń: od wezwania do sądu
1. Etap przedsądowy (negocjacje): Sprawę rozpoczyna się od skierowania do przedsiębiorstwa energetycznego formalnego wniosku o ugodowe ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem oraz wezwania do zapłaty za bezumowne korzystanie z gruntu.
2. Postępowanie sądowe: Jeżeli zakład odmawia polubownego załatwienia sprawy lub powołuje się na zasiedzenie, kolejnym krokiem jest złożenie do Sądu Rejonowego w Szczytnie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu oraz pozwu o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
3. Opinia biegłego sądowego: W toku procesu kluczową rolę odgrywa biegły rzeczoznawca majątkowy oraz biegły geodeta, którzy wyznaczają dokładny pas służebności i szacują wysokość należnego wynagrodzenia w oparciu o lokalne ceny rynkowe nieruchomości w powiecie szczycieńskim.
Pomoc prawna adwokata w Szczytnie – sprawy przesyłowe i ochrona własności
Kancelaria Adwokacka adw. Łukasza Nysztala w Szczytnie reprezentuje właścicieli nieruchomości w sporach z przedsiębiorstwami przesyłowymi (energetycznymi, gazowymi, wodno-kanalizacyjnymi). Pomagamy:
- przeanalizować stan prawny działki i ocenić ryzyko zarzutu zasiedzenia,
- przygotować wezwania do zapłaty i prowadzić negocjacje ugodowe z operatorem sieci,
- reprezentować właścicieli w postępowaniach sądowych o ustanowienie służebności przesyłu oraz o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Jeśli na Twojej działce w Szczytnie lub powiecie szczycieńskim znajdują się słupy energetyczne i chcesz sprawdzić, czy przysługuje Ci odszkodowanie – zapraszamy na konsultację prawną w siedzibie kancelarii przy ul. T. Kościuszki 10A lub do kontaktu telefonicznego.

